ทัวร์ลงเพราะอะไร งานวิจัยเกาหลีพบ "ความสะใจ" กับ "อยากดูเป็นคนดี" อยู่เบื้องหลังการล่าแม่มดออนไลน์

งานวิจัย

ดอซุน คิม (Dosun Kim) และยอนซู คิม (Yeon Soo Kim) นักอาชญาวิทยาจากมหาวิทยาลัยดงกุก กรุงโซล สำรวจผู้ใหญ่ในเกาหลีใต้ 1,000 คน ที่เลือกมาให้เป็นตัวแทนประชากร ตีพิมพ์ในวารสาร Computers in Human Behavior

ผู้ตอบถูกแบ่งเป็นสามกลุ่ม

• ไม่เคยยุ่ง ไม่เคยเกี่ยวข้องกับการล่าแม่มดออนไลน์เลย
• คนดู เคยเปิดดูหรือค้นหาโพสต์ที่ประณามคนทำผิด
• ผู้ลงมือ เคยแชร์ข้อมูลส่วนตัวของคนอื่น เขียนคอมเมนต์กล่าวหา หรือโพสต์ประณามเอง

แล้ววัดแรงจูงใจสองอย่าง อย่างแรกคือ schadenfreude หรือความสะใจเมื่อเห็นคนอื่นเจอเรื่องร้าย อย่างที่สองคือ moral grandstanding หรือการหยิบเรื่องศีลธรรมขึ้นมาพูดเพื่อยกสถานะของตัวเอง ซึ่งแบ่งย่อยได้สองแบบ แบบแรกคืออยากให้คนเห็นว่าเราเป็นคนดี แบบที่สองคืออยากข่ม อยากมีอำนาจ อยากทำให้คนที่เห็นต่างอับอาย

ผลที่พบ

• ผู้ลงมือ มีความสะใจและความอยากดูเป็นคนดีสูงกว่าอีกสองกลุ่มชัดเจน และเชื่อมากที่สุดว่าการล่าแม่มดออนไลน์ได้ผล
• ทั้งในกลุ่มผู้ลงมือและคนดู ยิ่งสะใจมาก และยิ่งอยากให้คนเห็นว่าตัวเองมีศีลธรรม ก็ยิ่งเชื่อว่าการประจานช่วยสร้างความยุติธรรม ทำให้คนเกรงกลัว และอุดช่องโหว่ของกฎหมาย
• กลุ่มไม่เคยยุ่งมีความสะใจต่ำที่สุด แต่ในกลุ่มนี้ คนที่มีแรงจูงใจแบบอยากข่มคนอื่นกลับมีแนวโน้มเห็นด้วยกับการล่าแม่มด นักวิจัยตีความว่าบางคนอาจยืนยันว่าตัวเองเหนือกว่าทางศีลธรรมจากระยะที่ปลอดภัย แต่ย้ำว่าผลส่วนนี้ยังเป็นการสำรวจเบื้องต้น เพราะกลุ่มนี้มีคนน้อย

อ่านอย่างระวัง

• เป็นการสำรวจครั้งเดียว อาจเป็นไปได้ว่าการไปร่วมทัวร์ลงทำให้คนสะใจมากขึ้น ไม่ใช่ความสะใจทำให้คนไปร่วม
• คนอาจตอบแบบสอบถามให้ตัวเองดูดี
• คำว่า "ได้ผล" ในงานนี้คือความเชื่อของผู้ตอบ ไม่ใช่หลักฐานว่าการประจานช่วยลดการทำผิดได้จริง
• ศึกษาในเกาหลีใต้ ผลในไทยหรือบนแพลตฟอร์มอื่นอาจต่างออกไป

มองผ่านมุมไทย

โซเชียลไทยกับเกาหลีมีจุดคล้ายกัน คือคนจำนวนมากรู้สึกว่ากระบวนการยุติธรรมช้าหรือไม่ทั่วถึง โซเชียลจึงกลายเป็นศาลที่ตัดสินเร็วกว่า งานนี้ไม่ได้บอกว่าการเรียกร้องความยุติธรรมออนไลน์ผิดเสมอ แต่ชวนให้เราถามตัวเองก่อนกดแชร์ ว่าเรากำลังทำเพื่อความยุติธรรม หรือเพื่อความรู้สึกดีของตัวเอง